પૃથ્વીના ચુંબકત્વ વિશે માહિતી આપો.

(N/A) પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રની પ્રબળતા પૃથ્વીની સપાટી પર દરેક જગ્યાએ અલગ-અલગ હોય છે. ચુંબકીય ક્ષેત્રનું મૂલ્ય $10^{-5} \,T$ ના ક્રમનું હોય છે.
પહેલા એવું માનવામાં આવતું હતું કે પૃથ્વીના આંતરિક ભાગમાં પૃથ્વીની ભ્રમણ ધરી પર એક વિશાળ ગજિયો ચુંબક મૂકવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉદભવે છે, પરંતુ આ સત્ય નથી.
હવે એવું માનવામાં આવે છે કે ચુંબકીય ક્ષેત્ર પૃથ્વીના બાહ્ય ગર્ભમાં રહેલા ધાતુના પ્રવાહી (જે મુખ્યત્વે પીગળેલા લોખંડ અને નિકલના બનેલા હોય છે) ની સંવહન ગતિ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વિદ્યુત પ્રવાહોને કારણે ઉદભવે છે. આને ડાયનેમો અસર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પૃથ્વીની ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓ ગજિયા ચુંબકની ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓ જેવી જ હોય છે.
ડાયપોલની ધરી પૃથ્વીની ભ્રમણ ધરી સાથે સંપાત થતી નથી પરંતુ હાલમાં $11.3^{\circ}$ જેટલી નમેલી છે.
ચુંબકીય ધ્રુવો ત્યાં આવેલા છે જ્યાં ડાયપોલને કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓ પૃથ્વીમાં પ્રવેશે છે અથવા બહાર નીકળે છે.
ઉત્તર ચુંબકીય ધ્રુવનું સ્થાન $79.74^{\circ} N$ અક્ષાંશ અને $71.8^{\circ} W$ રેખાંશ પર છે, જે ઉત્તર કેનેડામાં ક્યાંક આવેલું છે. ચુંબકીય દક્ષિણ ધ્રુવ એન્ટાર્કટિકામાં $79.74^{\circ} S, 108.22^{\circ} E$ પર છે.
પૃથ્વીના ભૌગોલિક ઉત્તર ધ્રુવની નજીકના ધ્રુવને ઉત્તર ચુંબકીય ધ્રુવ કહેવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે, ભૌગોલિક દક્ષિણ ધ્રુવની નજીકના ધ્રુવને દક્ષિણ ચુંબકીય ધ્રુવ કહેવામાં આવે છે.
ધ્રુવોના નામકરણમાં થોડી મૂંઝવણ છે. આકૃતિમાં બતાવ્યા મુજબ, પૃથ્વીની ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓ માટે, કોઈ જોઈ શકે છે કે ગજિયા ચુંબકના કિસ્સાથી વિપરીત:
$(1)$ ક્ષેત્ર રેખાઓ ઉત્તર ચુંબકીય ધ્રુવ $N_{m}$ પર પૃથ્વીમાં પ્રવેશે છે અને
$(2)$ દક્ષિણ ચુંબકીય ધ્રુવ $S_{m}$ માંથી બહાર આવે છે.